GENERATIE I                                                                                                                30-04-2019

 

I Jan NN, geb. vóór ca. 1565 (?), ovl. (?), tr. vóór ca. 1590 (?)

 

NN NN, geb. (?), ovl. (?), dochter van … en …

 

Uit dit huwelijk is geboren:

 

Morre Jans, geb. ca. 1590 (?), volgt II.

 

Jan. Veel meer dan dat hij deze voornaam heeft weten we niet van hem. Door zijn zoon Morre Jans (Morre, de zoon van Jan) weten wij van zijn bestaan.

 

Jan is geboren vóór ca. 1565, ruim honderd jaar voordat zijn nakomelingen in Oldebroek de naam Prins aan hun namen toevoegden of toegevoegd kregen.

 

Waar Jan is geboren, wie zijn ouders waren en waar hij woonde is niet bekend.

 

Zijn zoon Morre Jans trouwt op 09-06-1615 in de Gereformeerde Kerk van Oldebroek.

 

In 1627 heeft Morre Jans een boerenbedrijf in Oldebroek. In 1648 is hij eigenaar en bewoner van een huis en hof van een ½ morgen. Hij heeft 7 morgen akkerland waarop hij zelf haver verbouwd en 2½ morgen hooiland.

 

Mogelijk woonde Jan in Oldebroek, net als zijn zoon Morre Jans. Boerenfamilies zijn sterk verbonden met het land dat zij bewerken. Vaak zorgen verscheidene generaties voor een boerenbedrijf en helpt men elkaar op nabij gelegen erven.

 

Jan kan voorkomen op belastinglijsten die betrekking hebben op Oldebroek. In de schatcedullen van Oldebroek staan verscheidene Jannen die als eigenaar of pachter zijn aangeslagen.

 

In de “Schatcedul des Amptz van Oldebroick De Anno 1592” worden drie Jannen genoemd:

 

… Jan Gerritz, [Oldebroek]

… Henrick Arndtz ende Jan Kobus, [Oldebroek]

… Jan Ottenssen cum suis, Het Eijcker Quartier [1]

 

In de schatcedul van Over-Veluwe (en Veluwezoom) van 1627 worden tenminste veertien Jannen genoemd:

 

Za. Jan Aelts, Het Eijcker quartier

Jan Alberts, Het Eijcker quartier

Jan Beerts, Camperveen/Oldebroeck/Pechteren

Jan Coeps Za., Oldebroeck

Jan Dirricks, Camperveen/Oldebroeck/Pechteren

Jan Egberts, Pechter[en]

Jan Francken cum patre, Pechteren

Jan Gerrits, Pechteren

Jan Lamberts erfgenamen, Het Eijcker quartier

Jan Otten, Pechteren

Jan Peters Za., Oldebroeck

Dirick Rutgers en Jan Rutgers gebroederen, Oldebroeck

     Jan Rutgers, Het Eijcker quartier/Eijket

Jan Tijmans, Pechteren

Jan Werners, Eijket

     Jan Werners Brouwers weduwe [Eijket]

Jan Willems, Het Eijcker quartier/Pechteren [2]

 

Oldebroek in de zestiende eeuw

In 1516 trokken de Kampenaren uit wraak tegen de Geldersen op naar Oldebroek en verbrandden de huizen en schuren in het dorp. In 1537 werd op last van hertog Karel een ijzeren kanon gegoten om te worden geplaatst op de wal van Elburg. De kosten hiervan moesten worden opgebracht door de "kerspellieden" van Oldebroek en Doornspijk. Dat Oldebroek niet altijd even gehoorzaam was, moge blijken uit het volgende: op 16 mei 1568 kreeg Elburg toestemming om de ingezetenen van Oldebroek te bevelen de grachten en wallen te helpen opmaken. De burgemeester van Oldebroek weigerde dit op 19 augustus 1598. Vervolgens besliste het hof van Elburg op 28 augustus van dat jaar de Oldebroekers hiertoe te verplichten en de burgemeester werd gevangen gezet. [3]

 

tekening uit de achttiende eeuw van de gereformeerde kerk van oldebroek waar veel voorouders en nakomelingen van 
hendrik evertsen prins lid van waren

Gereformeerde Kerk van Oldebroek, 18e eeuw.

 

 

De Reformatie in Oldebroek

In Oldebroek is niets over een beeldenstorm bekend maar op 2 september 1566 preekt Jan Arents in het naburige Elburg, naar aanleiding waarvan aldaar de beeldenstorm uitbreekt. In 1578 treden in de steden Elburg en Harderwijk reeds geordende predikanten op. De meeste dorpen op de Veluwe krijgen pas na 1590 een predikant.

In 1591 treft men voorzieningen voor het houden van een kerkdienst in Oldebroek. Een jaar later heeft in Harderwijk de eerste reformatorische classicale vergadering plaats. Een zorgpunt van de classis was de zuiverheid van de leer bij de predikanten op het platteland: deze liet vaak veel te wensen over. De classis nam daarom bij predikanten een examen af.

Zo hield ds. Alberti uit Oldebroek bij wijze van examen een preek over Johannes 20:21 ‘Jezus dan zeide wederom tot hen: Vrede zij ulieden! Gelijkerwijs Mij de Vader gezonden heeft, zende Ik ook ulieden’. Het resultaat was niet best: ‘Ende nademael hy al swack in syn examen bevonden, is syne confirmatie uitgestelt op den naesten conventum, ende is vermaent tot neerstich lesen in sonderheit des Catechismi.’ Ds. Alberti klaagt ook nog eens over zijn traktement. Uiteindelijk laat men hem ‘uut wichtigen orsacken’ vertrekken. Doornspijk zal in de komende vacante periode de diensten in Oldebroek vervullen.

In 1595 komt ds. Dorre naar Oldebroek. Het duurt een tijdje voordat hij bevestigd wordt. In 1600 verklaart ds. Dorre dat ‘hi noch gheen kercke offte gemeint opgericht heeft ende dat het gehor ock noch niet so grodt en ist’!

In 1618 krijgt ds. Serris uit Oldebroek een uitbrander van de classis. Hij was zich te buiten gegaan aan sterke drank tijdens een classismaaltijd. Hij heeft ‘boven behoren brandewijn begeert ende gedroncken’ en moet zelfs ‘in de keuken eenige spijze nae gedane maeltijdt genuttet hebben’ waarvoor niet werd betaald.

Naar het oordeel van tijdgenoten is er nog veel te verbeteren aan het geestelijk leven op het Veluwse platteland. Er wordt  ‘gedroncken, volgestopt, gespeeld, gekijfd, gevochten, geteysterd en ydel en lichtveerdich gehandeld.’ Op zondag houdt men zich bezig met ‘papegayschiten, gansetrekken, drinken, dansen, caetsen ende andere insolentiën onder de predicatiën’. Ook klaagt men over het ‘uyt en inlopen der kercken onder de predicatiën.’  [4]

 

Wat was de impact van de Allerheiligenvloed van 1 november 1570 op Oldebroek?

 

 

Noten bij Generatie I

 

1.Schatcedul des Amptz van Oldebroick De Anno 1592”. Transcriptie door J.M. Goudbeek. Bron: Gelders Archief, 2000 Oud archief Arnhem, Over-Veluwe (en Veluwezoom), schatcedullen, 1592-1593, inventarisnummer 5910.

2. Over-Veluwe (en Veluwezoom), schatcedullen, 1627. Transcriptie door J.M. Goudbeek. Bron: Gelders Archief, 2000 Oud archief Arnhem, Over-Veluwe (en Veluwezoom), schatcedullen, 1627, inventarisnummer 5920.

3 Tekst overgenomen uit/ontleend aan: Inventaris van het archief van het richterambt Oldebroek 1564-1811, P. van Beek, 1995, www.streekarchivariaat.nl.

4. Tekst overgenomen uit/ontleend aan: www.reliwiki.nl.

 

 

Bronnen bij Generatie I

 

In de “Schatcedul des Amptz van Oldebroick De Anno 1592” worden genoemd:

 

[Oldebroek]

 

… Jan Gerritz                                                                 xix g …

… Henrick Arndtz ende Jan Kobus                            vi g …

 

Het Eijcker Quartier

 

… Jan Ottenssen cum suis                                          ij g … [1]

 

In de schatcedul van Over-Veluwe (en Veluwezoom) van 1627 worden genoemd:

 

Oldebroeck

 

… Jan Coeps Za.                                                            ij-i …

… Jan Beerts                                                                  ij …

… Jan Dirricks                                                                ij …

… Jan Beerts                                                                  ij …

… Jan Beerts                                                                  i …

… Dirick Rutgers en Jan Rutgers gebroederen     ij …

… Jan Beerts van 4 mergen                                       i …

… Jan Beerts                                                                  ij …

… Jan Peters Za.                                                           iiij-iij …

 

Het Eijcker quartier

 

… Jan Rutgers                                                                i – i

… Jan Lamberts erfgenamen                                     i – iij …

… Jan Rutgers                                                                iij …

… Jan Alberts                                                                 i …

… Jan Willems                                                               i …

… Za. Jan Aelts                                                             ij

 

Camperveen

 

… Jan Beerts                                                                  ij …

… Jan Dirricks                                                                iij …

 

Pechteren

 

… Jan Gerrits                                                                 iij …

… Jan Dirricks                                                                i - iij …

… Jan Beerts                                                                  iij ij

… Jan Tijmans                                                               ij …

… Jan Willems                                                               i …

… Jan Francken cum patre                                         i - i …

… Jan Egberts                                                               i – i …

… Jan Otten                                                                   ij …

… Jan Gerrits                                                                 ij …

 

Eijket

 

… Jan Rutgers                                                                ij …

… Jan Werners                                                              i …

… Jan Werners Brouwers weduwe                          i … [2]

 

 

1.Schatcedul des Amptz van Oldebroick De Anno 1592”. Transcriptie door J.M. Goudbeek. Bron: Gelders Archief, 2000 Oud archief Arnhem, Over-Veluwe (en Veluwezoom), schatcedullen, 1592-1593, inventarisnummer 5910.

2. Over-Veluwe (en Veluwezoom), schatcedullen, 1627. Transcriptie door J.M. Goudbeek. Bron: Gelders Archief, 2000 Oud archief Arnhem, Over-Veluwe (en Veluwezoom), schatcedullen, 1627, inventarisnummer 5920.